23 กันยายน 2569
เล่น | คิด | สร้าง 3
Born to play
Play to learn
Learn to live a good life
—————
อาจพอเทียบได้ว่าเด็กเล็กชายหญิงคล้ายลูกสุนัข ลูกแมวตัวเล็ก ๆ ทั้งเด็กเล็กและลูกสัตว์ต่างเรียนรู้โลกผ่าน “การเล่น” ในช่วงที่ร่างกายยังเล็กเป็นเวลาที่เด็ก ๆ ได้กระโดดโลดเต้นและใช้การเล่นฝึกฝนทักษะชีวิตก่อนเติบใหญ่
แต่ลูกนกเล่นไม่มากเหมือนลูกหมาลูกแมว
เมื่อปีกเริ่มแข็งแรงก็โบยบินจากรังหากินตามธรรมชาติ
ส่วนใหญ่ไม่กลับมารังเดิมอีกเลย
ขณะที่ลูกสุนัข ลูกแมว แม้จะวิ่งคล่องแล้ว
ก็ยังชอบคลอเคลียกับแม่ ไม่ต่างจากเด็กเล็กต่อให้วิ่งสนุกแค่ไหน
สุดท้ายก็กลับมากอดพ่อ อ้อนแม่ เหมือนเราที่ตอนเป็นเด็ก
มีสิ่งสำคัญมากที่สุดที่เด็กเล็กชายหญิงต่างจากลูกสุนัขลูกแมวคือ เด็กเล็กเรียนรู้การเล่นผ่านจินตนาการ และใช้จินตนาการขณะเล่นด้วย ยิ่งเล่นมาก ยิ่งบ่มเพาะจินตนาการและความสุข โดยเฉพาะอย่างยิ่ง… “การเล่นอิสระ” จินตนาการก็ยิ่งเบ่งบาน นอกจากนี้ ที่สำคัญมากเช่นกันคือ การเรียนรู้ทักษะทางสังคม เช่น การแบ่งปัน การเล่น (ทำงาน) ด้วยกัน (เป็นทีม) ซึ่งเป็นสิ่งที่ลูกสัตว์ ลูกหมา ลูกแมว ไม่มีการเรียนรู้เช่นนี้
น่าเสียดายที่ภาษาไทย คำว่า “เล่น” มักถูกมองในแง่ลบ เช่น ทำเล่น ๆ (ไม่ใส่ใจ) พูดเล่น ๆ (พูดเรื่อยเปื่อย) หรือ มัวแต่เล่นไม่ตั้งใจเรียน (ไม่รับผิดชอบ) เป็นต้น
ในขณะที่ภาษาอังกฤษคำว่า “Play” กลับมีความหมายเชิงบวก เช่น การเริ่มต้น การเข้าร่วม การแสดง เป็นต้น
การกล่าวว่า “เด็กเกิดมาเพื่อเล่น (Born to play)” จึงเป็นความจริงที่ยอมรับของคนยุคใหม่ เพราะการเล่นคือการบ่มเพาะจินตนาการและความสุข เปรียบเสมือนเป็นวิตามินของสมองซีกขวา ที่ในทางการแพทย์เชื่อว่า สมองซีกขวาทำหน้าที่เกี่ยวกับการสรรสร้างจินตนาการจะเริ่มพัฒนาอย่างก้าวกระโดดในช่วงวัยนี้ เราจึงยิ่งควรเสริมการเล่นอย่างมาก ฉะนั้นการจัดให้เด็ก ๆ ได้เล่นจึงไม่ใช่เป็นการปล่อยให้เสียเวลาเปล่า… แต่คือการส่งเสริมให้สมองซีกขวาของพวกเขาเติบโตอย่างดีเยี่ยม จินตนาการย่อมเบ่งบาน
จินตนาการคือการมองเห็นภาพที่ไม่ได้อยู่ตรงหน้า มนุษย์เราสามารถจินตนาการไปได้อย่างไร้ขอบเขต ศิลปินมองเห็นภาพที่ยังไม่ได้บรรจงลงมือวาด นักสร้างงานมองเห็นชิ้นงานตั้งแต่ยังไม่ได้เริ่ม นักบริหารใช้จินตนาการมองข้ามไปข้างหน้า เพื่อเตรียมสังเคราะห์ “วิสัยทัศน์”
จินตนาการโดด ๆ ก็เป็นแค่จินตนาการที่ยังไม่ทำให้เกิดผลลัพธ์ จินตนาการจึงต้องการสมองซีกซ้ายที่ถนัดเรื่องความคิดคำนวณ ความเป็นตรรกะ ระบบระเบียบ มาจัดการจินตนาการที่ฟุ้งกระจัดกระจาย ไร้ขีดจำกัด มาสู่ความคิดที่เป็นระบบระเบียบ ก่อนนำไปสู่ผลลัพธ์เช่นภาพวาด สิ่งสร้างสรรค์ หรือวิสัยทัศน์
เราใช้ความคิดมาบริหารจัดการจินตนาการก่อนนำไปใช้ประโยชน์ ความคิดเหล่านี้เกิดจากการเรียนรู้จากธรรมชาติ เรียนรู้จากสังคม และเรียนรู้ผ่านการเล่น ที่โรงเรียนต้นกล้าจัดเตรียมไว้ตั้งแต่ในวัยอนุบาล มาบูรณาการกับสรรพวิชาต่าง ๆ จนถึงวัยเด็กโต นี่ละคือหัวใจของ “Play to Learn … เล่นเพื่อเรียนรู้”
เมื่อถึงวัยประถม สมองซีกซ้ายที่ทำงานเกี่ยวกับวิธีคิด ตรรกะ การคำนวณ ก่อตัวและได้รับการต่อยอดกับจินตนาการจากวัยอนุบาล ด้วยการส่งเสริมผ่านกิจกรรมต่าง ๆ ในงานวิชาการของโรงเรียน โดยเฉพาะอย่างยิ่งกิจกรรมประจำปีผ่านโครงงาน (Project Approach) โดยใช้ชื่อว่า Happy Imagineers ในระดับประถมที่ใช้ความคิดวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์มาเป็นพื้นฐานในการคิด และใช้เป็นเครื่องมือเปลี่ยนจินตนาการที่เป็นนามธรรมสู่การปฏิบัติที่เป็นรูปธรรม
ต่อเนื่องจากความคิดเริ่มเป็นระบบมีตรรกะมากขึ้นในระดับประถม สมองในวัยมัธยมจะมีการพัฒนาสู่ความคิดที่ซับซ้อนมากขึ้น มีความสามารถเชิงวิเคราะห์ และความคิดเชิงนามธรรม ความสามารถในการวางแผนที่เป็นปัจจัยสำคัญในการพัฒนาศักยภาพสร้างอนาคตของชีวิต
นักเรียนในระดับนี้ควรมีโอกาสในการพัฒนาสมองผ่านงานวิชาการเชิงบูรณาการ ไม่ใช่เพียงแค่วิชาความรู้โดด ๆ เดี่ยว ๆ ที่แยกการทำงานระหว่างสมองซีกซ้ายและซีกขวา แต่การเรียนรู้เชิงบูรณาการจะส่งเสริมการทำงานของสมองซีกขวา (จินตนาการ) และสมองซีกซ้าย (ตรรกะและเหตุผล) เข้าด้วยกัน ก่อให้เป็นรากฐานให้สามารถสร้าง “นวัตกรรมใหม่” ต่อไป
เราพบบ่อยครั้งว่า ความสามารถในการทำข้อสอบในระบบการศึกษาแบบเก่าที่เน้นคะแนนและเกรด ไม่ใช่เรื่องเดียวกันกับทักษะการบริหารคนและบริหารงานที่ต้องการใช้สมองซีกซ้ายสมองซีกขวาประสานกัน
การศึกษาที่ให้ความสำคัญกับวิชาการเชิงบูรณาการที่โรงเรียนต้นกล้ายึดถือจึงมีความสำคัญกว่าการศึกษาที่ส่งเสริมแค่วิชาความรู้โดด ๆ แบบการศึกษาทั่วไปในปัจจุบันในโรงเรียนทั่วไป
ความสามารถในการสร้างสรรค์ผลงานที่ดีจึงมีนัยสำคัญจากกระบวนการเรียนรู้ (Learning Process) ที่ส่งเสริมการใช้สมองทั้งสองซีกซ้ายขวาอย่างถูกต้อง เพื่อการใช้ชีวิตและดำเนินชีวิตอย่างมีคุณภาพ (Good Life)
อนุบาล .. Born to play
ประถม .. Play to learn
มัธยม .. Learn to live a good life
เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า
